Antieke kachels hebben vaak een bijzonder verhaal. Misschien hebben ze wel gestaan in een Frans kasteel of in een Italiaans landhuis, waar ze de blikvanger vormden van een romantisch interieur. Dat 'de sfeer van vroeger' ook populair is in de Hollandse huiskamer, blijkt wel uit de grote vraag naar antieke kachels en nieuwe kachels naar oud model. Maar ook de kachels met een moderne uitstraling doen het goed.

Vroeger fungeerde de kachel in huis als hoofdverwarming. Op plekken waar men veel zat, in de huiskamer of de keuken, stond de hele dag een grote kachel op kolen of hout en, later, op gas te branden. In voorname families was er ook aandacht voor het uiterlijk van de kachel.

Foto: Kachels kunnen prima in een modern interieur passen. Bijvoorbeeld de Eos van Jydepejsen.

Fraaie, vrijstaande exemplaren van gietijzer, al dan niet kleurrijk geëmailleerd, werden bewerkt met bloemen en ornamenten en vormden het warme middelpunt van het vertrek. Gelukkig zijn er veel van die oude kachels bewaard gebleven. Ze worden door importeurs uit heel Europa gehaald om opgeknapt en vervolgens verkocht te worden.

Massief
Deze oude kachels kunnen over het algemeen zeer hoge temperaturen aan, omdat ze zowel voor hout als kolen geschikt zijn gemaakt. Dat is in feite hun redding en de reden waarom ze nu nog steeds gebruikt worden.

Om die hoge verbranding aan te kunnen, zijn ze namelijk zó zwaar uitgevoerd - van dik, massief gietijzer - dat ze zelfs na 100 jaar nog gerestaureerd kunnen worden. Door ze met veel liefde en aandacht onder handen te nemen, ontstaat er een houtkachel die qua rendement helemaal van deze tijd is, maar wel de sfeer en de detaillering heeft van het ambachtelijk vakmanschap uit vervlogen tijden.

Expert
Er zijn diverse restaurateurs van antieke kachels. Daarnaast worden er regelmatig oude kachels aangeboden via websites als Marktplaats en Speurders. Hoe verleidelijk dit ook is, let wel op dat een antieke (hout)kachel die niet door een kenner gerestaureerd is, last kan hebben van slechte verbranding.

Foto: De Janus 14 is een houtkachel die een zeer hoog rendement heeft.

Of, erger nog, verbrandingsgassen kunnen lekken. Sommige kachels zijn slechts geschikt voor kolen, hier kun je niet zomaar hout als brandstof in stoppen. Laat daarom de kachel, die je van een particulier hebt gekocht, voor de zekerheid altijd nakijken op eventuele gebreken. Door een expert, wel te verstaan.

Allesbranders
Ten onrechte worden veel kachels omschreven als 'allesbranders'. Dat is onzin, want er bestaan geen allesbranders. Een kachel brandt op hout of op kolen. Eventueel zou het nog kunnen dat je ergens een modelletje op de kop tikt dat het doet op spiritus, maar nooit op meerdere brandstoffen tegelijk. Allesbranders bestaan dus niet. Het is slechts spreektaal voor een oude potkachel.

Replica's
Wil je wél de uitstraling van een antieke kachel maar liever 'nieuw' in de woonkamer? Dan zijn er tal van replica's op de markt waaruit je kunt kiezen. Ze worden gemaakt naar oud voorbeeld en zijn vaak niet van 'echt' te onderscheiden. Behalve hout- en gasgestookte kachels zijn er ook 'antieke' elektrische exemplaren.

Foto: De Dovre 760B is een kachel waarbij de ontwerpers zich duidelijk hebben laten inspireren door de klassieke modellen.

Ze zijn, hoewel vermomd onder een traditioneel uiterlijk, over het algemeen voorzien van de modernste technieken en leveren daardoor een hoger rendement dan hun (over)grootouders. Datzelfde geldt voor hun broertjes met een modern uiterlijk; een prima rendement in een strak jasje.