In beginsel zijn er twee type vaatwassers: de vrijstaande en de inbouw variant. Tegenwoordig zijn bijna alle vrijstaande vaatwassers ook als onderbouw te gebruiken. Hierdoor is het toch mogelijk om de vaatwasser onder het aanrecht te plaatsen.

Inbouw
Veel mooier zijn de inbouw vaatwassers. Deze modellen maken echt onderdeel uit van de keuken omdat ze hetzelfde front hebben als de rest van de kasten. Ook hier zijn weer twee smaken. De deels geïntegreerde vaatwassers hebben het bedieningspaneel aan de voorkant waardoor ze makkelijk zijn te bedienen maar nog wel herkenbaar zijn als de deur dicht is. De geheel geïntegreerde modellen hebben daarentegen het bedieningspaneel aan de bovenkant van de deur. Hierdoor vormen ze één geheel met de rest van de keuken, wat een bijzonder fraai restultaat heeft.

foto: Miele | Bij een deels geïntegreerde vaatwasser is de bediening aan de buitenkant in een frontpaneel verwerkt (links), terwijl het bedieningspaneel van een volledig integreerbare afwasautomaat (rechts) pas te zien is als het apparaat wordt geopend.
 

Een belangrijk aspect van een vaatwasser is de capaciteit. Deze wordt aangegeven in een aantal couverts, ofwel het bord, een glas of beker en het eetgerei van één persoon voor één maaltijd. Een gezin met twee ouders en twee kinderen heeft een vaatwasser nodig met een capaciteit van twaalf couverts. Dat is ook de standaard voor een vaatwasser van 60 centimeter breed. Naar gelang de indeling en de diepte van het apparaat zijn hier trouwens wel verschillen in.

Kies dus een model dat bij je kookgedrag, gezinssamenstelling en levensstijl past. Kook je weinig of heb je weinig afwas, kies dan voor een klein apparaat van 45 centimeter breed. Deze hebben meestal een capaciteit van acht couverts. Kies je een te grote vaatwasser, dan duurt het dagen voordat dat hij vol is en dat is niet hygiënisch.

Foto: Siemens | De nieuwe compacte vaatwassers passen mooi naast andere apparatuur.

Mono-functie
Wil je toch een grote vaatwasser, kijk dan eens naar een apparaat die een ‘halfvol-stand’ heeft. Ook een machine die beschikt over een mono-functie, waarbij alleen de vaat in de bovenkorf wordt gewassen kan in geval van weinig afwas goed van pas komen.

Tegenwoordig bestaat er ook een compacte vaatwasser die in het werkblad ingebouwd kan worden als een spoelbak. Relatief nieuw zijn de vaatwassers die kleiner zijn dan de standaard hoogte van 85 centimeter. Deze passen niet alleen mooi naast een oven of koffiemachine; ze zijn ook ideaal voor kleine huishoudens of als tweede vaatwasser in keukens waar veel gekookt wordt.

foto: Kitchenaid | De In-Sink KDIX 8810 is een in een spoelbak geïntegreerde afwasautomaat. Heb je meer plaats nodig in de spoelbak, dan verwijder je eenvoudig het apparaat.

Kook je juist veel en graag en heb je vaak mensen over de vloer die van jouw kookkunsten genieten, dan doe je er verstandig aan om een grote vaatwasser met meerdere programma’s te kiezen.

Dubbele vaatwasser
Twee vaatwassers lijkt misschien wat overdreven, maar als je veel kookt en dus veel vaat hebt, is het toch wel het overwegen waard. Er zijn speciale dubbele vaatwassers verkrijgbaar. De gewone vaatwasser is ingericht voor normale zaken als kopjes en schotels. Terwijl de andere - de professional van de twee - speciaal voor het zware werk geschikt is, zoals aangekoekte bakplaten en ander sterk vervuild vaatwerk.

foto: Asko | De DuoPro van Akso zijn op het oog twee identieke vaatwassers, maar hebben een aparte functie.

Energiegebruik
Energieverbruik is ook bij het uitzoeken van een vaatwasser een belangrijk aspect. Het Energielabel geeft informatie over het energieverbruik, waterverbruik en de was- en droogprestaties. Een apparaat met een A-label gebruikt minder water en bespaart 27 procent aan energie in vergelijking met een C-label vaatwasser.

Let er bij de aanschaf van een vaatwasser dus op of hij een eco programma heeft, want hoe hoger de temperatuur, hoe meer energie er wordt verbruikt. Een lagere temperatuur van 45-55° zoals bij een eco programma, is meestal al genoeg voor een licht vervuilde afwas. Wat je je wel moet realiseren is dat het programma langer duurt, maar minder water en energie gebruikt en daar bespaar je dus geld en het milieu mee.

De meest recente vaatwassers van onder andere Siemens en Gaggenau zijn uitgerust met een nieuw energiezuinig droogsysteem. In deze afwasmachines zitten korreltjes zeoliet. Deze korreltjes nemen vocht op en zetten die vervolgens om in warmte, die wordt vrijgegeven om de vaat te drogen.

Geluid
Het lawaai dat een vaatwasser produceert is tevens iets om rekening mee te houden. Je hebt een diner met vrienden gehad en zit nog even heerlijk na te tafelen terwijl de vaatwasser zachtjes op de achtergrond zijn werk doet. Of beter gezegd geruisloos.
De gemiddelde vaatwasser levert 48 decibel, terwijl een goed geïsoleerd model een geluidsvolume van rond de 41 decibel heeft. Ter vergelijking; vogelgekwetter komt overeen met 40 decibel, terwijl 50 decibel vergelijkbaar is met het rumoer van een woonwijk overdag.

Foto: Baumatic | Deze vaatwasser van Baumatic heeft lade zou dat de vaat makkelijk te bereiken is.

Naast bovengenoemde aandachtspunten is het van belang om te kijken waarin de vaatwassers nog meer van elkaar kunnen verschillen. Denk daarbij aan:

Diversiteit aan programma’s; de meeste vaatwassers hebben vier tot zes programma’s, waaronder een normaal programma, auto programma, eco programma, intensief programma en een voorspoel programma. Hoe meer programma’s een vaatwasser heeft des te beter zal de wasbeurt afgestemd kunnen worden op de vaat. Zo heeft Miele een speciaal bierglazen programma. Dit programma zorgt ervoor dat er geen naspoelmiddel wordt gebruikt waardoor de kans op dood bier kleiner is.

Indeling; een flexibele indeling neemt hand over hand toe. Steeds meer vaatwassers zijn uitgerust met in hoogte verstelbare korven zodat ook de grote pizzaborden erin passen. En een aparte besteklade bovenin, in plaats van een bestekbak in de onderlade zorgt ervoor dat er meer ruimte ontstaat voor pannen. Naast de flexibiliteit van de korven is het ook van belang dat de constructie van de rekken stevig is. Als glazen en dergelijke omvallen of bewegen tijdens het wassen, kunnen ze breken of beschadigen.

Wastechnologie; veel vaatwassers zijn uitgerust met een sensor die tijdens de afwasbeurt de vervuiling van het water controleert. En indien nodig de temperatuur, de hoeveelheid water en de duur van het programma automatisch aanpast.

Materiaalgebruik; let bij de aanschaf van een vaatwasser op het materiaalgebruik voor belangrijke componenten zoals de kuip, de korven, sproeiarmen, en het verwarmingselement. In een omgeving waar water, zout, glansspoelmiddel en afwasmiddel veelvuldig worden gebruikt is het van belang dat het materiaal hier tegen bestand is: zoals rvs en plastic.

foto: Bosch | De extra uitschuifbare korf is ideaal voor bestek maar ook voor kleine espressokopjes of onhandige pollepels die altijd in de weg liggen.

Hygiene & Onderhoud
Denk er om dat je vuile vaat niet te lang in de vaatwasser laat staan. Etensresten die achter blijven op je vaat of in de vaatwasser, kunnen nog zouten en zuren bevatten die in werken op bijvoorbeeld je bestek en mogelijk corrosie veroorzaken. Zetmeel resten van aardappelen, rijst en pasta’s kunnen een blauwe gloed achterlaten op je afwas.
Ook moet je niet vergeten de vaatwasser regelmatig schoon te maken. In het filter van de vaatwasser kunnen etensresten achterblijven. Haal daarom regelmatig de filters eruit en maak deze leeg. Ook de sproeiarmen moeten worden schoongemaakt, deze kunnen verstopt raken door bijvoorbeeld kalkaanslag.

Tot slot nog een tip: Zorg er bij de indeling van de keuken voor dat de verschillende onderdelen van de spoelzone (spoelbak, vaatwasser) zich vlakbij elkaar bevinden. Het is niet handig als je met (door het voorspoelen) druipende borden eerst door de hele keuken moet lopen voordat je ze in de vaatwasser kunt zetten. Al hebben de meeste vaatwassers zelf ook een prima voorwasprogramma en is afspoelen niet echt meer nodig.