Margreet en Nico Heijnen wonen in een verbouwde woonboerderij en kozen bewust voor een speksteenhaard in de woonkamer. Nico: “Aan ons huis zit een schuur waar wij onze slaapkamer van hebben gemaakt. Omdat er in de schuur geen centrale verwarming zat, hebben we besloten een ijzeren houtkacheltje te plaatsen om de ruimte te verwarmen. Wij hebben aan den lijve ondervonden dat dat nog niet makkelijk is: je moet het kacheltje constant stoken, wat natuurlijk onmogelijk is als je slaapt. Je kunt de temperatuur ook niet goed regelen. Het gedoe en gerommel met hout en het poeren in een vuurtje vinden we dan wel weer heel leuk.”

Foto: Paul Teixeira| De speksteenkachel zorgt ervoor dat de ruimte de hele dag warm wordt gehouden.

Speksteenkachel
Margreet knikt en zegt: “Toen we voor onze woonkamer een goede oplossing zochten voor de verwarming, besloten we dus dat we wel graag wilden blijven stoken. We zijn op onderzoek uitgegaan en al snel bleek dat een warmteopslagkachel voor ons ideaal zou zijn. Uiteindelijk hebben we gekozen voor een speksteenkachel van het Finse NunnaUuni.”

Een speksteenkachel is een uniek product en niet te vergelijken met een conventionele kachel. Een speksteenkachel is bijna volledig opgebouwd uit stukken speksteen, alleen het deurtje en het rooster met opvangbak zijn van metaal. Speksteen heeft een zeer bijzondere eigenschap: dit natuurlijke materiaal kan grote hoeveelheden warmte opslaan en deze weer langzaam en gelijkmatig afgeven aan de omgeving; vandaar de naam warmteopslagkachel.

Naast speksteenkachels,vallen ook tegelkachels die gemaakt zijn van chamottesteen onder de warmteopslagkachels. Deze kachels geven hun warmte voornamelijk door middel van straling, die vergelijkbaar is met de zon, af aan de ruimte. Dat betekent dat de kachel een vrij constante temperatuur biedt die de hele ruimte vult, in plaats van dat het een lokale warmtebron is, terwijl de rest van de kamer koud blijft.

Verliefd
Speksteenkachels zijn niet alleen heel erg mooi, ze zijn ook razend populair in landen waar men weet wat stoken is. In Finland staat in bijna elk huis een speksteenkachel, al dan niet met een of twee ovens of met een bankje eraan. Wel logisch als je weet dat een speksteenkachel met een paar uur stoken vierentwintig uur warmte uitstraalt.

Margreet: “Voor ons is het ideaal: als we thuiskomen is de kamer nog redelijk warm van de vorige avond stoken. De haard gaat om een uurtje of vijf aan en om negen uur stoppen we met stoken. Daar hebben we dan bijna 24 uur lang plezier van. Kom daar bij een gewone houtkachel maar eens om.”

Rendement
Frank van het Reve van Haarden Import Holland, de importeur van NunnaUuni, legt uit: “Bij de traditionele manier van stoken gooi je hout in de kachel waarna alle verbrandingslucht door het rooster stroomt. Je vergast dan het hout wel, maar het verbrandingsproces verloopt ook onbeheersbaar, je hebt geen enkele controle over het rendement. Met als gevolg dat je niet alleen een deel van de warmte, maar ook grote hoeveelheden rest- en roetdeeltjes door de schoorsteen jaagt. Traditionele houtkachels leveren bijna 200 procent roet- en restdeeltjes in de verbrandingsgassen, tegen nog geen 50 procent voor de speksteenkachel. Dan stook je dus werkelijk alle warmte voor jezelf."

Het is niet alleen de behaaglijke warmte die de speksteenkachel zijn charme geeft. Een speksteenkachel verbruikt daarnaast ook nog heel weinig hout. Verder veroorzaakt de gelijkmatige stralingswarmte een minimum aan stof, een goede bijkomstigheid voor mensen met gevoelige luchtwegen, maar daarnaast ook gewoon prettig voor eenieder die geen grote fan is van schoonmaken.

Verbranding
Frank: “Het verbrandingsrendement van zo'n Finse speksteenkachel bedraagt 90 tot 95 procent. De verbranding is nagenoeg volledig, er blijven dus nauwelijks as- en roetresten over. Dat betekent dat u negen keer minder hout verbruikt dan in een open haard en tot vijftig procent minder dan in een houtkachel of inbouwhaard. De speksteen voorkomt dat de warmte door de schoorsteen verloren gaat. Daarmee kan je jaarlijks tot de helft van de verwarmingskosten uitsparen.”

Verliefd
Nico wijst op het mooi weggewerkte rookkanaal. Aan de onderkant van de kachel zit de afvoer die aansluit op het in de hal gebouwde rookkanaal. “Die is netjes ommanteld, zodat het een geïntegreerd deel van de hal is geworden. Wij vinden het alle twee een prachtige, moderne haard, maar ik realiseer me dat niet iedereen er zo over denkt. Volgens mij is het met speksteen zo dat je er óf helemaal verliefd op wordt, óf je vindt het gewoon niks.”

Afbeelding: Plattegrond van de woonkamer/ keuken. De speksteenkachel zorgt voor warmte in de gehele kamer.

Frank valt hem bij: “Dat is natuurlijk zo. Het assortiment heeft zich echter in de loop der jaren aanzienlijk uitgebreid en varieert van een klein basismodel tot modellen die de mogelijkheid bieden om te koken, te bakken, te braden en te grillen. Voor elke woonsituatie is er wel een speksteenkachel op maat leverbaar.”

Hebben Nico en Margreet nog tips voor de toekomstige speksteenkachelkoper? “De dealer heeft een heel belangrijke adviesfunctie, overleg dus goed met hem. Een speksteenkachel is per slot een investering voor vele jaren. Een aanschaf die niet goedkoop is, maar wel de gasrekening flink omlaag schroeft. Elk jaar weer.”

Prijzen van een speksteenkachel
Frank: “De prijzen variëren van € 4.000 tot € 21.000. Een dealer kan je helpen om precies díe kachel uit te zoeken die geschikt is voor jouw specifieke situatie en woonruimte. Om de grote van een speksteenkachel te bepalen is het noodzakelijk om de oppervlakte van de te verwarmen ruimte te weten. Ten tweede dien je de gemiddelde buiten temperatuur te weten op het moment dat de kachel in gebruik is. Op basis van deze gegevens kan precies berekent worden hoe groot de kachel moet worden.”

En groot kunnen ze worden, die speksteenkachels! “Die van ons is ruim 2.000 kilo”, grijnst Nico. “Belangrijk om even bij stil te staan als je een speksteenkachel overweegt. Je vloer moet wel bestand zijn tegen de 1.000 tot 3.000 kilo die een dergelijke kachel zomaar weegt.”

Spaarzaam
Een speksteenkachel is een investering voor op de lange termijn. Hij helpt u spaarzaam om te gaan met een aantal essentiële zaken:

Warmte
Warmte-opslagkachels gaan zuinig om met de warmte. Niet verwonderlijk dus dat deze kachels veel gebruikt worden in de echt koude landen zoals Finland, waar het ’s winters tot meer dan –40 °C vriest. Ook in onze wat gematigder streken is een speksteenkachel echter een prima optie. Ze straalt al na een half uurtje branden volop warmte uit en houdt dat wel zo’n 24 uur vol.

Het houtvuur in een speksteenkachel hoeft, afhankelijk van de buitentemperatuur, slechts zo’n twee tot vier uur te branden voor 24 uur warmte. De meeste mensen stoken ’s avonds, wanneer ze alle tijd hebben om van het vlammenspel te genieten. Een vuurtje aanmaken in een speksteenkachel is kinderspel en kost u maximaal vijf minuten. Bijvullen is nauwelijks nodig.

Brandstof
Het verbrandingsrendement van een speksteenkachel is enorm hoog, waardoor u weinig hout nodig heeft. Het grote voordeel van een speksteenkachel is dat u er ook eenvoudig hout van een mindere kwaliteit in kunt branden, als het maar goed droog is. En met het branden van de speksteenkachel spaart u energiekosten en aardgas uit, omdat u uw centrale verwarming veel minder zult hoeven branden.

Hout is ongetwijfeld de meest ecologische brandstof. Door de vrijwel volledige verbranding van een speksteenkachel wordt er ook nog eens heel zuinig met de brandstof omgesprongen en is er slechts een minimale uitstoot van koolmonoxide. Prima eigenschappen voor wie het milieu een warm hart toedraagt.

Gezondheid
Wanneer in de winter de gezonde zonnewarmte ontbreekt, haalt u die met de stralingswarmte van een speksteenkachel alsnog in huis. Deze warmte biedt een beter bloeddoorstroming en een stabielere bloeddruk, een betere stofwisseling en een sterker beendergestel, meer energie en extra bescherming tegen infectieziekten. In tegenstelling tot luchtverwarming zijn bij de speksteenkachel de lucht- en stofverplaatsing minimaal en blijft de luchtvochtigheid in uw huis stabiel. Goed voor ieders gezondheid.