Bij het stoken van vuur in een haard of kachel komen rookgassen vrij. Deze rookgassen zijn niet altijd even bevorderlijk voor uw gezondheid en moeten zo snel mogelijk worden afgevoerd naar buiten. Een goed rookkanaal is daarom van levensbelang.

Om rookgassen zo snel mogelijk te kunnen afvoeren, moet er sprake zijn van een goede ‘trek’. Trek is de benaming voor het proces van aanvoer van zuurstof en afvoer van rookgassen. Warme lucht is lichter dan koude en stijgt daarom op. Dit heet ‘thermische trek’.

Foto: Jøtul | Een goed rookkanaal is niet alleen van belang om gezond te kunnen stoken, ook voor het goed kunnen opstoken van de vlammen is een juist vormgegeven rookkanaal erg belangrijk.

De thermische trek wordt bepaald door de lengte en de isolatie van het rookkanaal. Door de wind die langs de schoorsteen waait, heerst aan de uitmonding van het kanaal een lagere luchtdruk dan in de woonkamer.

Het verschil in luchtdruk zorgt voor een ‘natuurlijke trek’. Als de natuurlijke trek onvoldoende is, kan deze worden bevorderd met een schoorsteenventilator. Verder moet het rookkanaal altijd glad zijn van binnen, zodat de afvoer van rookgassen zo soepel mogelijk kan verlopen. Ook de diameter speelt een rol.

Gladde wand
Het ideale rookkanaal loopt loodrecht omhoog, bevat geen bochten of vernauwingen en is volledig glad van binnen. Onregelmatigheden in het rookkanaal zorgen voor weerstand, waardoor de rookgassen worden afgeremd en te snel afkoelen. Het gevolg is een verhoogde afzetting van roet en viezigheid (creosoot) in de schoorsteen.

Dit kan leiden tot schoorsteenbrand. U kunt het kanaal glad maken door er een gladde, isolerende en hittebestendige laag in aan te laten brengen, bijvoorbeeld van enkel- of dubbelwandig roestvrij staal. Ook in een goed trekkend rookkanaal komt roetafzetting voor. Laat de schoorsteen daarom minimaal eenmaal per jaar vegen.

De juiste afmetingen
De lengte en diameter van het rookkanaal spelen een belangrijke rol in het trekproces. De diameter van het rookkanaal moet afgestemd zijn op de lengte ervan én op de grootte van de haardopening. Voor deze drie elementen bestaan standaardverhoudingen.

Een te kort rookkanaal heeft een slechte trek als gevolg en kan zorgen voor rookterugslag. U lost dit probleem op door het kanaal te verlengen of door een trekbevorderende kap te plaatsen. Een te lang rookkanaal laat de rookgassen te snel afkoelen.

Is de diameter te breed, dan stijgen de rookgassen te traag op, terwijl een te smalle diameter de rookgassen juist weer tegenhoudt. Zo ontstaat het gevaar van koolmonoxidevergiftiging. Verder mag het rookkanaal niet meer dan twee bochten bevatten en deze bochten mogen elk niet scherper zijn dan 45°. Vraag de specialist naar de juiste afmetingen voor het rookkanaal van uw haard of kachel.

Foto: Casal | Bij deze gashaard van Casal is het rookkanaal netjes weggewerkt. De haard vormt een echt statement in de kamer.

Isolatie
Verbrandingsgassen kunnen een hitte van wel 1000 °C bereiken. De gassen moeten tot het moment dat ze de schoorsteen verlaten, zo heet mogelijk blijven. Een goed geïsoleerd rookkanaal zorgt ervoor dat de gassen zo min mogelijk afkoelen. Dit is weer belangrijk voor de (thermische) trek. Bij oude huizen met een gemetseld rookkanaal zorgt de steenmassa voor de isolatie.

Gemetselde schoorstenen kennen ook enige nadelen. Het metselwerk kan onregelmatigheden vertonen en de constructie vereist een zware fundering. Door gemetselde rookkanalen die niet meer aan de veiligheidseisen voldoen, kan ook een flexibel, roestvrijstalen kanaal worden getrokken. Tussen het nieuwe en oude kanaal wordt isolatiemateriaal aangebracht. Dit is ook een handige oplossing voor als het gemetselde kanaal te wijd is voor de haard.

Een goed geïsoleerd rookkanaal zorgt voor brandveiligheid. De temperatuur in het kanaal moet zo constant mogelijk blijven. U kunt uw rookkanaal extra beveiligen met een rookgasthermometer, welke de temperatuur in het rookkanaal aangeeft.
 

Rookterugslag en ventilatie
Door gebreken aan het rookkanaal, kunnen rookgassen uw huis binnenkomen. Dit probleem doet zich bijvoorbeeld voor als de trek niet goed is. Stook liever niet bij windstilte of mist, want deze weersomstandigheden zorgen voor een slechte trek in de schoorsteen. Verder moet er altijd voldoende ventilatie zijn in huis. Rook kan ook de kamer in komen als er een lekkage zit in het rookkanaal. Schakel in zo’n geval een gespecialiseerd bedrijf in.

Zij kunnen met behulp van een videocamera de lekkage opsporen en repareren. Rookterugslag kan ook ontstaan door naburige rookkanalen, bijvoorbeeld op platte daken waar alle schoorstenen even hoog zijn. De rook uit de ene schoorsteen slaat dan bij een ander, koud kanaal weer naar binnen. Dit probleem kan worden voorkomen door de schoorsteenkanalen verschillende lengtes te geven, of door een afsluitklep in de open haard aan te brengen. Ook hoge gebouwen of bomen die dichtbij de uitmonding van het rookkanaal staan, kunnen de trek negatief beïnvloeden.

Overlast
Laat het rookkanaal zo dicht mogelijk bij de nok van het dak uitmonden. Zo beperkt u de overlast voor omwonenden. Neem contact op met de afdeling Bouw- en Woningtoezicht van de gemeente om na te gaan wat voor u de norm is. Deze regels kunnen namelijk per gemeente verschillen.

Keurmerk
Let bij de aanschaf van een rookkanaal op het KOMO keurmerk. Dit keurmerk geeft aan dat het rookkanaal aan de officiële keuringseisen voldoet.